ตรวจจอประสาทตา เบาหวานขึ้นตา

เบาหวานขึ้นตาคืออะไร

ระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงเป็นเวลานานจะทำลาย หลอดเลือดฝอยเล็กๆ ที่หล่อเลี้ยงจอประสาทตา ทำให้ผนังหลอดเลือดอ่อนแอ เกิดการรั่วซึมของน้ำและไขมันเข้าไปในเนื้อจอตา บางจุดหลอดเลือดตัน ทำให้จอตาขาดเลือด

เมื่อจอตาขาดเลือดนานเข้า ร่างกายจะสร้างหลอดเลือดใหม่ขึ้นมาทดแทน แต่หลอดเลือดใหม่เหล่านี้เปราะบางมาก แตกง่าย ทำให้เกิดเลือดออกในน้ำวุ้นตา และดึงรั้งจนจอประสาทตาลอก ซึ่งเป็นสาเหตุของการตาบอดถาวร

ทำไมต้องตรวจทั้งที่ยังมองเห็นดี

เพราะจอประสาทตามีบริเวณที่ใช้มองภาพชัดตรงกลางเพียงจุดเล็กๆ เรียกว่าจุดรับภาพ ความเสียหายที่เกิดขึ้นรอบนอกจึงไม่กระทบการมองเห็นในระยะแรกเลย กว่าคนไข้จะรู้สึกว่ามองไม่ชัด มักแปลว่าโรคลุกลามมาถึงจุดรับภาพแล้ว ซึ่งเป็นระยะที่รักษายากขึ้นมาก

การตรวจจอประสาทตาประจำปีจึงเป็นการตรวจแบบ “หาสิ่งที่ยังไม่มีอาการ” เหมือนกับการตรวจไตหรือตรวจเท้าในผู้ป่วยเบาหวาน

ควรตรวจเมื่อไร และบ่อยแค่ไหน

• เบาหวานชนิดที่ 2 — ควรตรวจตาทันทีตั้งแต่ได้รับการวินิจฉัย เพราะมักเป็นมาสักระยะก่อนที่จะตรวจพบ
• ตรวจซ้ำอย่างน้อยปีละครั้ง แม้ผลครั้งก่อนจะปกติ
• ตรวจถี่ขึ้นตามที่แพทย์นัด หากพบความผิดปกติแล้ว
• ผู้ที่ตั้งครรภ์และเป็นเบาหวาน ควรตรวจถี่กว่าปกติ เพราะโรคอาจลุกลามเร็วขึ้นในระหว่างตั้งครรภ์

ขั้นตอนการตรวจ

1. วัดระดับการมองเห็นและความดันลูกตา
2. ตรวจส่วนหน้าของดวงตาด้วยกล้องจุลทรรศน์ตรวจตา
3. หยอดยาขยายม่านตา แล้วรอประมาณ 40–50 นาที
4. ตรวจจอประสาทตาอย่างละเอียด ดูว่ามีจุดเลือดออก จุดไขมันรั่ว บริเวณจอตาขาดเลือด หรือหลอดเลือดงอกใหม่หรือไม่
5. สรุปว่าอยู่ในระยะใด และวางแผนว่าจะติดตามต่อ ยิงเลเซอร์ หรือส่งต่อ

เตรียมตัวก่อนมาตรวจ

• นำผลตรวจน้ำตาลหรือค่าน้ำตาลสะสมล่าสุดมาด้วย
• นำรายการยาที่ใช้อยู่ทั้งหมดมาด้วย
• เตรียมแว่นกันแดด เพราะหลังขยายม่านตาจะสู้แสงไม่ได้
• ไม่ควรขับรถกลับเอง ควรมีคนมารับ เพราะจะมองใกล้ไม่ชัด 4–6 ชั่วโมง
• แนะนำมาช่วงเช้า จะได้มีเวลารอยาหมดฤทธิ์ก่อนเดินทางกลับ

สิ่งที่ช่วยชะลอเบาหวานขึ้นตาได้จริง

• ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ที่แพทย์กำหนด
• ควบคุมความดันโลหิตและไขมันในเลือด ซึ่งมีผลต่อหลอดเลือดที่จอตาโดยตรง
• งดสูบบุหรี่
• ตรวจจอประสาทตาตามนัดสม่ำเสมอ ไม่ขาดนัด
• รีบพบแพทย์ทันทีเมื่อเห็นจุดดำลอยจำนวนมาก เห็นแสงวาบ หรือมีเงาคล้ายม่านบังลานสายตา